Stamoulis Publications Home Page

Ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο
εκδόσεις βιβλίων


Πατήστε εδώ για να μεταβείτε στην αρχική σελίδα των Εκδόσεων Σταμούλη Πατήστε εδώ για να εγγραφείτε στο e-shop και να κάνετε τις αγορές σας Είσοδος Πατήστε εδώ για να δείτε τη λίστα με τα προϊόντα που έχετε αποθηκεύσει Πατήστε εδώ για να τροποποιήσετε στοιχεία του λογαριασμού σας. Επικοινωνία
Αρχική Εγγραφή Είσοδος Λίστα Λογαριασμός Επικοινωνία
Αναζήτηση Σύνθετη Αναζήτηση
το καλάθι περιέχει
0 προϊόντα
Πατήστε εδώ για να δείτε τα περιεχόμενα του καλαθιού και να ολοκληρώσετε την παραγγελία σας.
επιλογή γλώσσας Ελληνικά English
Εγγραφή στην ηλεκτρονική μας ενημέρωση
Κατηγορίες
 
eBooks
 
 
Οικονομία & Διοίκηση
 
 
Γεωτεχνικές Επιστήμες
 
 
Εφηβικά
 
 
Θεολογία
 
 
Παιδικά
 
 
Θετικές Επιστήμες
 
 
Περιβάλλον - Ενέργεια
 
 
Ιατρική
 
 
Πληροφορική - Τεχνολογία
 
 
Δίκαιο
 
 
Εκπαίδευση - Κατάρτιση
 
 
Κοινωνικές Επιστήμες
 
 
Λεξικά
 
 
Διάφορα
 
 
Ιστορία - Λαογραφία
 
 
Μαγειρική
 
 
Πολιτική
 
 
Λογοτεχνία
 
 
Ανθοδετική
 
 
Πανεπιστημιακά
 
Οι εκδόσεις μας
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
RapidSSL
Google+

Αρχική > Άρθρα > Free Chapter > Λαχανικά από τα χέρια σας


Λαχανικά από τα χέρια σας

Ημερομηνία: 10/12/2012
 
Λαχανικά από τα χέρια σας

ΑΓΓΟΥΡΙ
Cucumis sativus
Οικογένεια: Κολοκυνθώδη - Cucurbitaceae

Η λέξη «αγγούρι» έχει διπλή έννοια. Κυριολεκτικά πρόκειται για το λαχανικό και μεταφορικά για κάτι το δύσκολο, το «ζόρικο». Αυτά είναι γνωστά από παλιά και γι’ αυτό λένε για το αγγούρι πως «άλλος το τρώει και δροσίζεται και άλλος το τρώει και ζορίζεται». Το βέβαιο είναι πως, για να δροσιστείς, πρέπει να ζοριστείς με την καλλιέργειά του επειδή έχει κάποιες ιδιαιτερότητες. 
Η αγγουριά είναι ετήσιο, ποώδες φυτό με βλαστούς πολύ μεγάλου μήκους (φτάνουν τα 3-4 μ.) οι οποίοι έρπουν ή αναρριχώνται με τη βοήθεια ελίκων, όπως και του κολοκυθιού. Τα άνθη της βγαίνουν στις μασχάλες των φύλλων και παρουσιάζουν μία ιδιαιτερότητα, σπάνια είναι ερμαφρόδιτα καθώς τα αρσενικά είναι συνήθως χωριστά από τα θηλυκά. Τα δεύτερα μπορείτε να τα διακρίνετε από την επιμήκη ωοθήκη που έχουν στη βάση τους και η οποία μοιάζει με πολύ μικρό αγγούρι. Τα τελευταία χρόνια έχουν δημιουργηθεί υβρίδια τα οποία παράγουν μόνο θηλυκά και όχι αρσενικά άνθη. Έτσι, ο καρπός «δένει» παρθενοκαρπικά, χωρίς δηλαδή να απαιτείται επικονίαση και γονιμοποίηση, οπότε είναι άσπερμος, ποιοτικότερος και πιο πρώιμος.

Απαιτήσεις
Η αγγουριά είναι από τα πιο απαιτητικά λαχανικά όσον αφορά στο πότισμα. Εφαρμόστε καθημερινό και ισορροπημένο πότισμα, ώστε το έδαφος να παραμένει υγρό σε βάθος τουλάχιστον 25-30 εκ., καθ’ όλη την περίοδο ανάπτυξης. Αυτό μπορείτε να το διαπιστώνετε βυθίζοντας ένα καλάμι ή ένα ξύλο ανά τακτά χρονικά διαστήματα.
Επίσης η αγγουριά είναι πολύ απαιτητική και σε υψηλές θερμοκρασίες, ώστε να καταφέρει να φυτρώσει αλλά και να αναπτυχθεί. Το ιδανικό εύρος είναι μεταξύ 20-25 οC ενώ δεν πρέπει να πέσει σε καμία περίπτωση κάτω από τους 15 οC.
Κατάλληλα εδάφη για την καλλιέργεια του αγγουριού είναι τα αμμοπηλώδη τα οποία πρέπει να στραγγίζουν πολύ καλά και να εμπλουτισθούν με οργανική ουσία για να είναι και γόνιμα. Το pH μπορεί να κυμαίνεται από 5,5 έως 7. Εντελώς ακατάλληλα εδάφη είναι τα συνεκτικά, με υψηλή περιεκτικότητα σε άλατα καθώς οι ρίζες της αγγουριάς χρειάζονται καλό αερισμό, ενώ και το ίδιο το φυτό δεν αντέχει καθόλου την αλατότητα.

Σπορά - Φύτευση
Για την αγγουριά και τους συγγενείς της (πεπονιά, καρπουζιά και κολοκυθιά) είναι προτιμότερο η καλλιέργεια να ξεκινά με κατευθείαν σπορά στη μόνιμη θέση εξαιτίας της σχετικής ευαισθησίας τους στο μεταφυτευτικό σοκ. Η σπορά μπορεί να γίνει κατά την περίοδο Απριλίου-Μαΐου σε μικρούς λάκκους, οι οποίοι ανοίγονται ανά 50-60 εκ. σε γραμμές που απέχουν μεταξύ τους 120-150 εκ. Σε κάθε λάκκο τοποθετούνται 4-5 σπόροι σε βάθος περίπου 2 εκ. Λίγες ημέρες μετά τη σπορά, αφού έχουν φυτρώσει τα νεαρά σπορόφυτα, τα αραιώνουμε, έτσι ώστε να μείνουν τελικά 1-2 σε κάθε λάκκο.
Αν δεν σπείρετε και προτιμήσετε να αγοράσετε έτοιμα σπορόφυτα, είναι πολύ πιθανό αυτά να είναι εμβολιασμένα. Σε αυτήν την περίπτωση φυτέψτε τα, έτσι ώστε το σημείο εμβολιασμού, το οποίο συνήθως είναι ευδιάκριτο, να βρίσκεται έξω από το έδαφος. Η φύτευσή τους γίνεται περίπου την ίδια εποχή με τη σπορά.

Φροντίδες
Καλό είναι, πριν αρχίσουμε την καλλιέργεια, να φρεζάρουμε το συγκεκριμένο κομμάτι εδάφους όσο πιο βαθιά μπορούμε, αφού ήδη αναφέρθηκε ότι οι ρίζες της αγγουριάς πρέπει να αερίζονται καλά. Η υποστήλωση δεν είναι απαραίτητη στην αγγουριά. Μπορεί να αναπτυχθεί και να καρπίσει έρποντας στο έδαφος.

Συγκομιδή
Η συγκομιδή αρχίζει, ανάλογα με την ποικιλία, 2-3 μήνες μετά τη σπορά και μπορεί να διαρκέσει 2 ή και περισσότερους μήνες. Καλό είναι να κόβετε τα αγγούρια, όταν είναι ακόμα πράσινα, πριν αποκτήσουν το τελικό τους μέγεθος και ωριμάσουν τελείως. Τα μικρά αγγουράκια που προορίζονται για τουρσί συγκομίζονται πρώιμα.

Προβλήματα

  • Ωχρές κηλίδες στην πάνω επιφάνεια του φύλλου και εξανθήσεις στην κάτω: περονόσπορος
  • Γκρίζα μούχλα σε βλαστούς και καρπούς, σήψη: βοτρύτης
  • Λευκοί «λεκέδες» πάνω στα φύλλα: ωίδιο
  • Μαρασμός και πτώση των φύλλων: φουζαρίωση
  • Σήψη του βλαστού με λευκό επίχρισμα: σκληρωτινίαση
  • Γωνιώδεις κηλίδες στα φύλλα: βακτηρίωση
  • Φυμάτια (μικροί όγκοι) στις ρίζες και καταστροφή των φυτών: νηματώδεις
  • Συστροφή των νεαρών φύλλων παρουσία εντόμων: αφίδες (μελίγκρες)
  • Μικρές, λευκές πεταλούδες, ζημιές στα φύλλα: αλευρώδης
  • Ξεθωριασμένα φύλλα, ιστοί: τετράνυχος
  • Πικρή γεύση: Θα σας έχει τύχει σίγουρα κάποια στιγμή να δοκιμάσετε αγγούρι που πικρίζει. Οι «παλιοί» κηπουροί έλεγαν ότι το αγγούρι πικρίζει αν, κατά λάθος, πατήσει κάποιος τους έρποντες στο έδαφος καρπούς. Στην πραγματικότητα όμως το χαρακτηριστικό αυτό εμφανίζεται συνήθως σε συγκεκριμένες ποικιλίες, αλλά μπορεί να προκληθεί και από έντονες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας ή έντονα ξηρή ατμόσφαιρα.


Ποικιλίες
Οι ποικιλίες στην αγγουριά διακρίνονται κυρίως σε μεγαλόκαρπες, των οποίων οι καρποί καταναλώνονται νωποί, και σε μικρόκαρπες, που χρησιμοποιούνται ως πρώτη ύλη για την παρασκευή τουρσιών. Εδώ πρέπει να επισημανθεί πως, αν από τα αγγούρια σας θέλετε να πάρετε σπόρους, ώστε να έχετε να σπείρετε την επόμενη χρονιά, πρέπει να επιλέξετε μια ποικιλία και όχι τα παρθενοκαρπικά υβρίδια των οποίων οι καρποί είναι άσπερμοι.


ΑΓΚΙΝΑΡΑ
Cynara scolymus
Οικογένεια: Σύνθετα - Compositae

Η αγκινάρα είναι εντυπωσιακή! Για τη γεύση της μπορούμε να συζητήσουμε, αλλά για την εμφάνιση, όχι. Μπορεί να «σταθεί» με επιτυχία τόσο στον «καλλωπιστικό» τομέα ενός κήπου όσο και στο λαχανόκηπο.
Εξάλλου, αντίθετα με τα περισσότερα λαχανικά, είναι πολυετές φυτό. Ανθίζει όμως και παράγει καρπούς και σπόρους από το πρώτο έτος της ζωής του. Το εδώδιμο τμήμα της αγκινάρας είναι οι ανθοκεφαλές, τα λουλούδια της δηλαδή τα οποία τα συγκομίζουμε πολύ πριν ωριμάσουν.
Πρόκειται για μεσογειακό φυτό και εκτός από τις καλλιεργούμενες ποικιλίες υπάρχει και η «άγρια» αγκινάρα, Cynara cardunculus, που έχει όμορφα γκρι, μεγάλα φύλλα και είναι ιδιαίτερα νόστιμη.

Πως αναπτύσσεται η αγκινάρα
Ειδικά για την αγκινάρα θα σταθούμε λίγο στον τρόπο που αναπτύσσεται, επειδή αυτή η γνώση θα σας βοηθήσει να καταλάβετε καλύτερα τις ανάγκες της και τον τρόπο πολλαπλασιασμού της.
Αρχικά το φυτό αναπτύσσεται βλαστικά. Ο σχηματισμός των πρώτων 6-10 φύλλων καθώς και η έκθεση του φυτού σε χαμηλές θερμοκρασίες δίνουν το έναυσμα για τη δημιουργία της πρώτης εδώδιμης ανθοκεφαλής στην κορυφή του κοντού κεντρικού βλαστού. Αφού σχηματιστεί αυτή η πρώτη ανθοκεφαλή, ο βλαστός διακλαδίζεται και στην κορυφή καθεμιάς από τις διακλαδώσεις αυτές σχηματίζονται νέες ανθοκεφαλές, μικρότερες όμως σε μέγεθος από την αρχική. Συνήθως, οι ανθοκεφαλές που σχηματίζονται είναι 5-10, οπότε το συνολικό ύψος του φυτού φτάνει τα 1-2 μ. Αν το φυτό αφεθεί να αναπτυχθεί ελεύθερα, οι ανθοκεφαλές ωριμάζουν, καρπίζουν και σποροποιούν.
Το καλοκαίρι το υπέργειο μέρος του φυτού ξεραίνεται, αλλά το υπόγειο παραμένει ζωντανό. Συγκεκριμένα, στη βάση του κεντρικού βλαστού, κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, υπάρχουν 10-20 βλαστοφόροι οφθαλμοί που βρίσκονται σε λήθαργο. Με τις πρώτες βροχές του φθινοπώρου αρκετοί απ’ αυτούς βγαίνουν από το λήθαργο και δίνουν ο καθένας από ένα νεαρό βλαστό (παραφυάδα). Οι παραφυάδες αυτές δημιουργούν νέα φυτά αγκινάρας κ.ο.κ.

Απαιτήσεις
Οι αγκινάρες ευδοκιμούν σε περιοχές με μέτριες θερμοκρασίες και ήπιο χειμώνα, αφού δεν είναι καθόλου ανθεκτικές στον παγετό. Οι κατάλληλες θερμοκρασίες για την ανάπτυξη τρυφερών ανθοκεφαλών είναι 15-20 οC. Σε μεγαλύτερες θερμοκρασίες αυτές αναπτύσσονται γρήγορα και σκληραίνουν, οπότε χάνουν τη νοστιμιά τους, ενώ σε χαμηλότερες νεκρώνονται και μαυρίζουν.
Η αγκινάρα έχει βαθύ ριζικό σύστημα το οποίο αναπτύσσεται ανεμπόδιστα κυρίως σε εδάφη αμμοπηλώδη ή αργιλοπηλώδη, γόνιμα και με καλή στράγγιση. Η προσθήκη καλά χωνεμένης κοπριάς ωφελεί πολύ την ανάπτυξη των φυτών.

Σπορά - Φύτευση
Για να ξεκινήσετε την καλλιέργεια της αγκινάρας εύκολα, θα χρειαστεί να βρείτε ένα παλιότερο φυτό απ’ το οποίο θα πάρετε τα νέα φυτά σας. Διαφορετικά, μπορείτε να αγοράσετε μερικά από κάποιο κέντρο κήπου ή, τέλος, να σπείρετε λίγους σπόρους. Η συνέχεια της καλλιέργειας τα επόμενα χρόνια θα γίνει αναπαράγοντας τα φυτά που ήδη έχετε.

Το ξεκίνημα της καλλιέργειας γίνεται φυτεύοντας τις νεαρές αγκινάρες στις μόνιμες θέσεις τους σε γραμμές που απέχουν μεταξύ τους 1,20-1,60 μ. με αποστάσεις επάνω στη γραμμή 80-100 εκ.

Η ανανέωση της καλλιέργειας τις επόμενες χρονιές γίνεται με δύο τρόπους:
Α. Με ξηρόφυτα
Τα φυτά της προηγούμενης σεζόν ποτίζονται κατά τον Αύγουστο για να σπάσει ο λήθαργος των βλαστοφόρων οφθαλμών της βάσης. Κατόπιν εκριζώνονται και η ρίζα τους κόβεται σε κομμάτια κατά τέτοιο τρόπο ώστε κάθε κομμάτι να περιλαμβάνει τμήμα της σαρκώδους ρίζας μαζί με μερικούς βλαστοφόρους οφθαλμούς. Καθένα από αυτά τα κομμάτια αποτελεί ένα ξηρόφυτο. Τα ξηρόφυτα διατηρούνται σε υγρή άμμο για λίγες ημέρες, ώστε να αρχίσει η εκβλάστηση των βλαστοφόρων οφθαλμών της βάσης. Αμέσως μετά, δηλαδή εντός του Σεπτεμβρίου, φυτεύονται στη μόνιμη θέση τους σε βάθος 15 εκ. και αποτελούν πλέον τα νέα φυτά σας.
Β. Με παραφυάδες
Και πάλι ξεκινάμε ποτίζοντας τα φυτά της προηγούμενης χρονιάς κατά τον Αύγουστο για να σπάσει ο λήθαργος των βλαστοφόρων οφθαλμών της βάσης. Στη συνέχεια όμως οι οφθαλμοί αφήνονται να εκβλαστήσουν και να δώσουν τις παραφυάδες. Μόλις αυτές αποκτήσουν 3-5 φύλλα, γεγονός που συμβαίνει συνήθως κατά τον Οκτώβριο-Νοέμβριο, αποκόπτονται προσεκτικά από το παλιό φυτό μαζί με τη δική τους νέα θυσανώδη ρίζα καθώς και με τμήμα της σαρκώδους ρίζας του παλιού φυτού. Οι παραφυάδες φυτεύονται αμέσως στη νέα μόνιμη θέση τους.
Πρέπει να έχετε υπόψη σας ότι την πρώτη χρονιά μετά την εγκατάσταση των νέων φυτών η παραγωγή ανθοκεφαλών είναι περιορισμένη.
Θα θέλαμε εδώ να τονίσουμε πως οι δύο προαναφερθείσες μέθοδοι αναπαραγωγής είναι παραδοσιακές και δε χρησιμοποιούνται πλέον στην παραγωγική γεωργία. Εσείς εφαρμόστε τες, αν έχετε μεράκι και διάθεση, αλλιώς μπορείτε απλά να αγοράζετε νέα φυτά κάθε χρόνο.

Φροντίδες
Η αγκινάρα είναι απαιτητική, γι’ αυτό προσθέστε στο χώμα γύρω απ’ τα φυτά οργανικά λιπάσματα κάθε άνοιξη και βοηθήστε την με λίγο πλήρες λίπασμα στις αρχές του φθινοπώρου. Τα ποτίσματα θα πρέπει να είναι τακτικά, χωρίς όμως υπερβολές.
Μετά τη συγκομιδή και της τελευταίας ανθοκεφαλής από ένα φυτό (περίπου κατά το Μάιο), κόβετε όλο το υπέργειο μέρος του φυτού στο επίπεδο του εδάφους και αφήνετε το υπόγειο να περάσει τη θερμή περίοδο σε κατάσταση λήθαργου. Όταν αυτό αφυπνισθεί το φθινόπωρο, οι οφθαλμοί της βάσης θα δώσουν πολλούς βλαστούς. Εσείς θα τους αφήσετε να αναπτυχθούν λίγο και μετά θα αφαιρέσετε τους περισσότερους αφήνοντας να αναπτυχθούν τελικά μόνο τρεις.
Αν δεν ανανεώνετε κάθε φθινόπωρο τα φυτά σας με τους τρόπους που περιγράψαμε στο προηγούμενο κεφάλαιο, θα χρειαστεί οπωσδήποτε να το κάνετε μετά από 5-6 χρόνια. Η γήρανσή τους μειώνει σημαντικά την παραγωγικότητά τους. Γι’ αυτό θα πρέπει να τα ξεριζώσετε και να τα αντικαταστήσετε με καινούργια.

Συγκομιδή
Μια ανθοκεφαλή συγκομίζεται, όταν έχει αποκτήσει το τελικό της μέγεθος, αλλά είναι ακόμη ανώριμη και δεν έχει σκληρύνει. Πώς το καταλαβαίνουμε αυτό; Τα φύλλα που βρίσκονται στη βάση της ανθοκεφαλής, γνωστά και ως βράκτια, πρέπει να είναι κλειστά και τρυφερά. Συνήθως η πρώτη ανθοκεφαλή που συγκομίζουμε είναι αυτή του κεντρικού βλαστού και είναι η μεγαλύτερη σε μέγεθος.
Βασιζόμενοι στη λογική πως συγκομίζουμε κάθε φορά την ανθοκεφαλή που είναι έτοιμη, η περίοδος συγκομιδής, ανάλογα με την ποικιλία και τον τόπο καλλιέργειας, μπορεί να αρχίσει από Νοέμβριο και να φτάσει μέχρι το Μάιο.

Προβλήματα
Τρύπες στα φύλλα: σαλιγκάρια ή και γυμνοσάλιαγκες
Συστροφή των νεαρών φύλλων παρουσία εντόμων: αφίδες
Λευκοί «λεκέδες» πάνω στα φύλλα: ωίδιο


ΑΝΤΙΔΙ

Chichorium endivia
Οικογένεια: Σύνθετα - Compositae

Το αντίδι είναι ένα ποώδες φυτό με πολύ κοντό βλαστό από τον οποίο αναπτύσσονται πολυάριθμα φύλλα. Συγγενεύει στενά με το ραδίκι και μοιάζει πολύ με αυτό διαφέροντας κυρίως στα σγουρά του φύλλα. Γι’ αυτό και Γάλλοι και Ιταλοί το ονομάζουν ακριβώς έτσι, chicoree frisee και endivia riccia, αντίστοιχα.
Οι καλλιεργούμενες ποικιλίες του χωρίζονται σε δύο ομάδες με κριτήριο το σχήμα των φύλλων: στις κατσαρές (Chichorium endivia var. crispa), όπου περιλαμβάνονται ποικιλίες με στενά και βαθιά σχισμένα φύλλα και στις σκαρόλες (Chichorium endivia var. latifolia), με ποικιλίες που έχουν πλατιά και ελαφρώς οδοντωτά φύλλα. Το «άγριο» αντίδι καλλιεργείται και αυτό. Κάνει φυτά ψηλά και όρθια, με φύλλα σχισμένα που έχουν μίσχους λευκοπράσινους.

Απαιτήσεις

Προσαρμόζεται πολύ καλά στις χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα, δίνοντας μάλιστα και φύλλα καλύτερης ποιότητας, ενώ με τη ζέστη δεν τα πάει καλά. Ευδοκιμεί σε ελαφρά εδάφη, πλούσια σε οργανική ουσία, που στραγγίζουν καλά, ενώ δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις όσον αφορά στο πότισμα.

Σπορά - Φύτευση και Φροντίδες

Η καλλιέργεια ξεκινά με κατευθείαν σπορά στο παρτέρι. Οι σπορές γίνονται από τον Αύγουστο ή το Σεπτέμβριο και συνεχίζονται μέχρι και το Μάρτιο στα βόρεια. Η σπορά γίνεται «στα πεταχτά» σε γραμμές που απέχουν μεταξύ τους 40-50 εκ. Όταν εμφανιστούν τα σπορόφυτα και αφού αποκτήσουν 3-4 φύλλα το καθένα, τα αραιώνουμε έτσι ώστε οι τελικές αποστάσεις των φυτών κατά μήκος της γραμμής να είναι 20-30 εκ. Αν όμως έχετε σκοπό να καταναλώσετε τα αντίδια ωμά, τότε μπορείτε να σπείρετε και πιο πυκνά, εξοικονομώντας έτσι πολύτιμο χώρο.
Από τη στιγμή που έχετε προετοιμάσει το έδαφος καλά και σπείρατε τα αντίδια σας, δεν υπάρχουν πολλά πράγματα να κάνετε. Ποτίζετε, απομακρύνετε τα αγριόχορτα, έχετε το νου σας για προσβολές από εχθρούς και ασθένειες και περιμένετε να έρθει η ώρα της συγκομιδής.

Συγκομιδή
Το αντίδι συγκομίζεται 2,5-4 μήνες μετά τη σπορά με κοπή των φυτών στη βάση τους, στο ύψος της επιφάνειας του εδάφους.

Προβλήματα

Το αντίδι αντιμετωπίζει τους ίδιους εχθρούς και ασθένειες με το μαρούλι.


ΑΡΑΚΑΣ ή ΜΠΙΖΕΛΙ

Pisum sativum
Οικογένεια: Ψυχανθή - Leguminosae

Η μπιζελιά καλλιεργείται για τους σπόρους της που αναπτύσσονται μέσα σε λοβούς, όπως συμβαίνει και με τα φασόλια ή τα κουκιά που ανήκουν στην ίδια βοτανική οικογένεια. Μία ιδιαιτερότητα των μπιζελιών σε σχέση με τα φασόλια είναι ότι οι κοτυληδόνες των σπόρων κατά το φύτρωμα μένουν μέσα στο έδαφος και γι’ αυτό σε μερικές περιπτώσεις σαπίζουν.
Οι ποικιλίες μπιζελιών που καλλιεργούνται σήμερα χωρίζονται σε δύο βασικούς τύπους, στις νάνες και στις αναρριχώμενες.
Οι νάνες φτάνουν τα 30-40 εκ. σε ύψος. Η ανθοφορία και επομένως η καρποφορία τους γίνεται στις κορυφές του κεντρικού και των πλάγιων βλαστών, οι οποίοι σταματούν να αυξάνονται πολύ νωρίς. Ένα ακόμη πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό είναι ότι η καρποφορία ολοκληρώνεται μέσα σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα.
Οι αναρριχώμενες ποικιλίες φτάνουν ακόμη και τα 2 μ. σε ύψος. Οι βλαστοί τους είναι λεπτοί και οι έλικες που διαθέτουν στα άκρα των φύλλων μπορούν να τυλιχτούν γύρω από οτιδήποτε μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως στήριγμα. Η ανθοφορία και η καρπόδεση αυτών των ποικιλιών γίνεται κατά μήκος του κεντρικού βλαστού και διαρκεί πολύ. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για τον ερασιτέχνη καλλιεργητή, αφού έτσι μπορεί να έχει σταθερή παραγωγή και σε ποσότητες τέτοιες, που μπορούν να καταναλωθούν όσο ακόμη τα σπόρια είναι φρέσκα. 

Απαιτήσεις
Οι ιδανικές θερμοκρασίες για την ευδοκίμηση των μπιζελιών είναι μεταξύ 10 και 18 οC ενώ πάνω από 24 οC αυξάνονται πολύ οι ίνες των λοβών με συνέπεια την υποβάθμιση της ποιότητάς τους. Είναι φυτό με σχετικά καλή αντοχή σε χαμηλές θερμοκρασίες και ελαφρούς παγετούς (μέχρι 0 οC).
Δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις σε έδαφος. Παρ’ όλα αυτά, αποδίδει καλύτερα σε ελαφρύ (αμμοπηλώδες), καλά στραγγιζόμενο και πλούσιο σε οργανική ουσία.

Σπορά - Φύτευση
Το ξεκίνημα της καλλιέργειας είναι εύκολο: απλώς σπέρνουμε κατευθείαν στην τελική θέση. Στις περιοχές της νότιας Ελλάδας όπου ο χειμώνας είναι ήπιος, τα μπιζέλια μπορούν να σπαρθούν από τέλη Σεπτεμβρίου έως το Νοέμβριο (πρώιμες σπορές), ενώ στη βόρεια Ελλάδα, όπου οι χειμερινές θερμοκρασίες είναι οπωσδήποτε πιο χαμηλές, οι σπορές γίνονται Φεβρουάριο με Μάρτιο (όψιμες σπορές). Συνήθως τοποθετούνται 1-2 σπόροι σε βάθος 2,5-5 εκ. Για τις αναρριχώμενες ποικιλίες οι οποίες, όπως προαναφέρθηκε, είναι ιδανικές για ερασιτεχνική καλλιέργεια, οι αποστάσεις σποράς είναι 60-100 εκ. μεταξύ των γραμμών και 20-30 εκ. κατά μήκος της γραμμής. Για την... ιστορία ας αναφέρουμε ότι, για τις νάνες ποικιλίες, οι αποστάσεις είναι 20-40 εκ. μεταξύ των γραμμών και 5-6 εκ. κατά μήκος της γραμμής.

Φροντίδες

Η μπιζελιά είναι εξαιρετικά ευπαθής στην έλλειψη νερού, γι’ αυτό και τα ποτίσματα πρέπει να είναι γενναιόδωρα, τακτικά και ισορροπημένα. Κατά την ανθοφορία δε χρειάζεται να ποτίζουμε περισσότερο, αλλιώς τα λουλούδια θα αρχίσουν να πέφτουν και επομένως η παραγωγή θα μειωθεί.
Όμως, όσο ευαίσθητη είναι η μπιζελιά στην έλλειψη νερού, άλλο τόσο της κακοφαίνεται και η περίσσεια του. Ειδικά, αν το έδαφος δε στραγγίζει καλά, πρέπει να είμαστε προσεχτικοί για να μη σαπίσουν οι σπόροι με το ξεκίνημα της καλλιέργειας ή αργότερα το ριζικό σύστημα του φυτού, από το λιμνάζον νερό.
Η στήριξη –ιδιαίτερα σημαντική, αφού μιλάμε για αναρριχώμενες ποικιλίες– γίνεται περίπου όπως και στη φασολιά, δηλαδή με καλάμια, ξύλινους πασσάλους ή σχοινιά.

Συγκομιδή
Η εποχή συγκομιδής των μπιζελιών είναι λίγο περίπλοκη υπόθεση, γιατί εξαρτάται από ποιο κριτήριο θέτουμε ως βάση. Έτσι:
Αν έχουμε ως κριτήριο την εποχή σποράς, τότε η συγκομιδή μπορεί να αρχίσει 60-80 ημέρες μετά τη σπορά, όταν αυτή είναι όψιμη, ανοιξιάτικη δηλαδή. Όταν σπείρουμε πρώιμα, δηλαδή το φθινόπωρο, η συγκομιδή αργεί πολύ περισσότερο (100-150 ημέρες).
Έχοντας ως κριτήριο το τελικό προϊόν που θέλουμε να πάρουμε, τότε, αν θέλουμε να φάμε τα μπιζέλια με τους λοβούς τους, συγκομίζουμε, όταν οι αυτοί έχουν αποκτήσει το τελικό τους μέγεθος και οι σπόροι στο εσωτερικό τους είναι ακόμη πολύ μικροί. Αν όμως ενδιαφερόμαστε μόνον για τους σπόρους των μπιζελιών, συγκομίζουμε, όταν και οι λοβοί και οι σπόροι στο εσωτερικό τους έχουν αποκτήσει το τελικό τους μέγεθος. Σε αυτήν την περίπτωση, μετά τη συγκομιδή διαχωρίζουμε τους σπόρους από τους λοβούς οι οποίοι έχουν πια σκληρύνει.
Η περίοδος συγκομιδής για τις αναρριχώμενες ποικιλίες, που κυρίως μας ενδιαφέρουν, διαρκεί 1-2 μήνες περίπου και στο διάστημα αυτό κόβουμε καρπούς κάθε 4-5 μέρες.

Προβλήματα

  • Λευκοί «λεκέδες» στα φύλλα: ωίδιο
  • Προνύμφες εντόμων (μοιάζουν με σκουλήκια) στους σπόρους: βρούχος



ΚΑΛΑΜΠΟΚΙ
Zea mays Οικογένεια: Αγρωστώδη - Graminae
Το καλαμπόκι είναι ένα αγρωστώδες, ένα απ’ τα σιτηρά μ’ άλλα λόγια, και ο μοναδικός εκπρόσωπος της οικογένειας αυτής στο λαχανόκηπο. Αποτελεί όμως και ιδανικό συμπλήρωμα στα προγράμματα αμειψισποράς.
Μπορεί να φτάσει τα 2 μ. σε ύψος. Το φυτό παράγει αρσενικά άνθη στην κορυφή και θηλυκά χαμηλότερα. Για να πάρουμε καρπούς πρέπει η γύρη των αρσενικών λουλουδιών να επικονιάσει τα θηλυκά. Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, όπως θα δούμε, για τη διάταξη και το μέγεθος της καλλιέργειάς μας. 

Απαιτήσεις
Το καλαμπόκι μπορεί να καλλιεργηθεί σε όλη σχεδόν την Ελλάδα. Είναι ιδιαίτερα απαιτητικό ως προς το έδαφος που πρέπει να είναι βαθύ, πολύ γόνιμο και με καλή στράγγιση. Προτιμά θέση ηλιόλουστη.

Σπορά - Φύτευση και Φροντίδες
Απ’ το χειμώνα αρχίζουμε να προετοιμάζουμε το έδαφος για να δεχτεί τις καλαμποκιές. Σκαλίζουμε βαθιά το χώμα και το εμπλουτίζουμε με κοπριά. Σπέρνουμε σε γραμμές την άνοιξη, απ’ το τέλος του Μαρτίου μέχρι και το Μάιο. Η απόσταση μεταξύ των γραμμών, αλλά μεταξύ των φυτών, είναι 40 εκ. Για να πετύχει η γονιμοποίηση των λουλουδιών της καλαμποκιάς πρέπει να έχουμε τουλάχιστον τέσσερις γραμμές φυτών προς κάθε κατεύθυνση. Αυτό σημαίνει ότι ο μικρότερος αριθμός φυτών που θα εγκαταστήσουμε είναι δεκαέξι (4 x 4). Όταν τα φυτά αποκτήσουν λίγα φύλλα, τους δίνουμε πλήρες λίπασμα. Ποτίζουμε τακτικά, ιδιαίτερα στο χρονικό διάστημα που ξεκινά λίγο πριν απ’ την άνθηση και τελειώνει με την αύξηση του καρπού. Όπως πάντα, αφαιρούμε τα αγριόχορτα με σκαλίσματα για να μην ανταγωνίζονται τις καλαμποκιές μας.

Συγκομιδή
Ένα καλαμπόκι είναι έτοιμο για συγκομιδή, όταν τα σπόρια βγάζουν ένα γαλακτώδες υγρό πιέζοντάς τα με το νύχι. Ο καλυμμένος με φύλλα σπάδικας (λέγεται και ρόκα) θα πρέπει να είναι γεμάτος σπόρια και σκληρός. Αυτό γίνεται περίπου 15 εβδομάδες μετά τη σπορά.

Προβλήματα
Αν ακολουθείτε κάποιο πρόγραμμα αμειψισποράς και εναλλαγής καλλιεργειών, σπάνια θα αντιμετωπίσετε κάποιο πρόβλημα.

Ποικιλίες
Υπάρχουν πάρα πολλές ποικιλίες καλαμποκιού κατάλληλες για διάφορες χρήσεις. Για το λαχανόκηπο μας ενδιαφέρουν αυτές που δίνουν το εδώδιμο, γλυκό καλαμπόκι, οι κατάλληλες για ποπ κορν και οι καλλωπιστικές με τους πολύχρωμους σπόρους. Επίσης, υπάρχουν και μικρόσωμες ποικιλίες κατάλληλες για καλλιέργεια σε γλάστρα.

ΚΑΡΟΤΟ
Daucus carota subsp. sativus
Οικογένεια: Σκιαδιοφόρα - Umbelliferae

Γιατί το καρότο είναι πορτοκαλί; Επειδή η ρίζα του –αυτήν τρώμε– είναι πλούσια σε μια χρωστική ουσία το β-καροτένιο, η οποία είναι πρόδρομος ουσία της βιταμίνης Α.
Οι ποικιλίες καρότου που καλλιεργούμε σήμερα έχουν διετή κύκλο ζωής, αλλά αυτό δεν έχει ιδιαίτερη σημασία, αφού η κεντρική σαρκώδης ρίζα του, που μας ενδιαφέρει, σχηματίζεται από την πρώτη χρονιά. Τη δεύτερη απλώς επιμηκύνεται ο βλαστός και δημιουργούνται τα άνθη, οι καρποί και τα σπέρματα.

Απαιτήσεις
Το ιδανικό εύρος θερμοκρασιών για να αναπτυχθεί καλά η σαρκώδης ρίζα του καρότου είναι μεταξύ 16 και 22 οC. Σε θερμοκρασίες είτε χαμηλότερες είτε υψηλότερες από αυτές, η ποιότητα υποβαθμίζεται αρκετά, καθώς η ρίζα γίνεται ξυλώδης ή υπερβολικά μακριά και λεπτή. Το υπέργειο μέρος του φυτού είναι ευαίσθητο στην παγωνιά αλλά όχι και η ρίζα· γι’ αυτό και το καρότο καλλιεργείται και σαν χειμερινό λαχανικό σε πολλές περιοχές της Ελλάδας.
Το ελαφρά όξινο, βαθύ, γόνιμο, χωρίς πέτρες και με καλή στράγγιση, έδαφος είναι το ιδανικό για να αναπτυχθεί καλά η ρίζα του καρότου.

Σπορά - Φύτευση

Η κατάλληλη εποχή για τη σπορά ποικίλλει ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες του κάθε τόπου. Έτσι, σε περιοχές με ήπιο χειμώνα (νότια Ελλάδα, νησιά) σπέρνουμε από το φθινόπωρο μέχρι τα τέλη του χειμώνα. Σε περιοχές με ψυχρό χειμώνα (βόρεια Ελλάδα) οι σπορές αρχίζουν τέλη χειμώνα - αρχές άνοιξης και διαρκούν περίπου μέχρι και 2 μήνες μετά τους τελευταίους παγετούς.
Σπέρνουμε κατευθείαν στο περιβόλι, σε γραμμές που απέχουν μεταξύ τους 25-50 εκ. Όταν οι σπόροι βλαστήσουν, αραιώνουμε τα σπορόφυτα, έτσι ώστε η τελική απόσταση μεταξύ των φυτών να είναι 4-7 εκ.

Φροντίδες
Το καρότο χρειάζεται άφθονο νερό καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάπτυξής του και μάλιστα σε τακτά χρονικά διαστήματα. Έχει παρατηρηθεί πως ανομοιόρφα ποτίσματα ως προς την ποσότητα και τη συχνότητα προκαλούν σχισίματα και παραμορφώσεις στα καρότα. Με δεδομένο ότι πρόκειται για λαχανικό που καλλιεργείται χειμώνα και άνοιξη, θα πρέπει να προσέχουμε πολύ τα ποτίσματα, επειδή τότε οι βροχές είναι αρκετές αλλά όχι και τακτικές. Όμως σε διαστήματα ανομβρίας θα πρέπει να φροντίσουμε εμείς για το πότισμα.
Κάποιες φορές μπορεί να δούμε το επάνω μέρος της ρίζας του καρότου να βγαίνει επάνω από την επιφάνεια του εδάφους και να πρασινίζει. Αυτό το πράσινο τμήμα δεν τρώγεται και θα πρέπει να το αφαιρείτε. Για να μην φτάσετε στο σημείο να πετάτε ένα μέρος της σοδειάς σας, θα πρέπει να καλύπτετε με λίγο χώμα το τμήμα των καρότων που βγαίνει έξω απ’ το χώμα.

Συγκομιδή
Τα καρότα είναι έτοιμα για συγκομιδή περίπου 3-4 μήνες μετά από τη σπορά (όταν το επάνω μέρος της ρίζας έχει διάμετρο περίπου 2-3 εκ.) ανάλογα με την πρωιμότητα της ποικιλίας και τις κλιματικές συνθήκες της περιοχής. Δηλαδή σε περιοχές με υψηλότερες θερμοκρασίες θα έχουμε πρωιμότερη συγκομιδή σε σχέση με τις υπόλοιπες. Η ποιότητα των καρότων υποβαθμίζεται πολύ γρήγορα· γι’ αυτό το λόγο θα πρέπει να μπουν στο ψυγείο όσο το δυνατό πιο σύντομα μετά τη συγκομιδή, αφού κόψουμε τα φύλλα τους, επειδή από εκεί χάνεται η υγρασία.

Προβλήματα
Τα πιο συνηθισμένα απ’ αυτά εμφανίζονται με τα εξής συμπτώματα:

  • Μελανές κηλίδες που εξελίσσονται σε σήψεις: αλτερναρίωση
  • Σήψη του βλαστού και των ριζών με λευκό επίχρισμα: σκληρωτινίαση
  • Ωχρές κηλίδες στην πάνω επιφάνεια του φύλλου και εξανθήσεις στην κάτω: περονόσπορος
  • Σήψη ριζών και του λαιμού: το βακτήριο, το Erwinia carotovora
  • Ξεθωριασμένα φύλλα και ιστοί: τετράνυχος
  • Ιπτάμενα έντομα και σήψη του λαιμού: μύγα του καρότου



ΚΑΡΠΟΥΖΙ
Citrullus lanatus
Οικογένεια: Κολοκυνθώδη - Cucurbitaceae

Τα καλοκαίρια θα ήταν φτωχότερα χωρίς το καρπούζι. Γλυκό και δροσερό είναι πολύ πιο υγιεινό από οποιονδήποτε συσκευασμένο χυμό και, επιπλέον, σε βοηθάει να ξεδιψάσεις. Η καλλιέργεια της καρπουζιάς δεν είναι εύκολη απ’ την άποψη ότι απαιτεί τακτικές φροντίδες. Δηλαδή για να έχει επιτυχία απαιτεί αφοσίωση.
Η καρπουζιά κατάγεται από την τροπική Ασία. Έχει μακριούς (2-4 μ.) έρποντες βλαστούς καλυμμένους με άφθονες τρίχες. Τριχωτά είναι και τα φύλλα που μοιάζουν με της πεπονιάς αλλά είναι σαφώς μεγαλύτερα και με βαθύτερους κόλπους. Τα αρσενικά άνθη διαφέρουν από τα θηλυκά αλλά και τα δύο συνυπάρχουν πάνω στο ίδιο φυτό.

Απαιτήσεις
Η καρπουζιά είναι φυτό θερμών περιόδων και πολύ ευπαθές στον παγετό. Ευδοκιμεί σε θερμοκρασίες 21-32οC. Όμως η άριστη θερμοκρασία για την ανάπτυξη του φυτού είναι οι 25°C και η ελάχιστη, οι 15°C. Βροχές κατά την φάση της ωρίμανσης των καρπών μπορεί να αποβούν καταστρεπτικές. Θέλει έδαφος όξινο με pH 5,5 έως 6,5, βαθύ, δροσερό, γόνιμο με άριστη στράγγιση. Για την καλλιέργειά του διαλέγουμε θέση που δέχεται ήλιο όλη τη μέρα.

Σπορά - Φύτευση

Ο πιο ενδεδειγμένος τρόπος, για να «ξεκινήσει» κανείς τις καρπουζιές του, είναι σπέρνοντας κατευθείαν στον κήπο ή με την αγορά έτοιμων σπορόφυτων τα οποία μάλιστα είναι εμβολιασμένα πάνω σε υποκείμενα ανθεκτικά σε ασθένειες προερχόμενες από μύκητες εδάφους. Φυτεύουμε ή σπέρνουμε σε γραμμές που απέχουν μεταξύ τους 1,8-2,5 μ. ενώ πάνω στη γραμμή αφήνουμε 1-1,30 μ. ανάμεσα στα φυτά. Δηλαδή πρέπει να υπολογίζουμε τουλάχιστον 1,5 μ² για κάθε φυτό. Εφόσον επιλέξουμε τη σπορά, μία ώρα περίπου, πριν σπείρουμε, βρέχουμε τους σπόρους ή τους τυλίγουμε με βρεγμένο πανί για να μαλακώσουν και στη συνέχεια τους φυτεύουμε με τη μύτη προς τα κάτω. Βάζουμε δύο-τρεις σπόρους σε κάθε θέση. Η σπορά μπορεί να ξεκινήσει από τον Απρίλιο, ανάλογα με το κλίμα της περιοχής και την πρωιμότητα της ποικιλίας, ή τουλάχιστον δύο εβδομάδες μετά από τους τελευταίους παγετούς.

Φροντίδες
Η καλή προετοιμασία του εδάφους για το καρπούζι είναι πολύ σημαντικός παράγοντας για την επιτυχία. Εμπλουτίζουμε το χώμα με χωνεμένη κοπριά ή χούμο και σκαλίζουμε βαθιά, ώστε το πλούσιο ριζικό σύστημα του φυτού να αναπτυχθεί ανεμπόδιστα. Αν εφαρμόσουμε εδαφοκάλυψη γύρω από τις καρπουζιές θα γλυτώσουμε από τα ξεβοτανίσματα και θα εξοικονομούμε νερό.
Μέσα σε 10-12 μέρες από τη σπορά θα πρέπει να εμφανιστούν τα πρώτα φυλλαράκια και σε άλλες 10-20 μέρες θα πρέπει να αραιώσουμε τα νεαρά φυτά κρατώντας από τα 2-3 που είναι σε κάθε θέση το πιο δυνατό. Όταν εμφανιστεί και το τέταρτο φύλλο, κορφολογούμε για να δημιουργηθούν αρκετοί πλάγιοι βλαστοί. Αλλά και αυτούς δε θα τους κρατήσουμε όλους, αλλά μόνον τους 4-5 καλύτερους. Αν θέλουμε να πάρουμε καλά και μεγάλα καρπούζια, θα πρέπει να υπολογίζουμε ότι κάθε βλαστός θα δώσει μόνον έναν καρπό.
Τα σκαλίσματα και το ξεχορτάριασμα είναι οι κυριότερες εργασίες. Το σκάλισμα πρέπει να γίνεται προσεκτικά, γιατί οι ρίζες της καρπουζιάς είναι πολύ επιφανειακές. Επίσης προσέχουμε να μην τραυματίσουμε τους βλαστούς τους οποίους δεν πρέπει να μετακινούμε. Η καλλιέργεια, από τη σπορά μέχρι τη συγκομιδή, διαρκεί 3-4 μήνες περίπου. Τα ποτίσματα πρέπει να είναι άφθονα και τακτικά με σταγόνες ή με αυλάκια και μάλιστα κατάλληλα διαμορφωμένα, έτσι ώστε να μη βρέχεται το φυτό και πολύ περισσότερο οι καρποί.

Συγκομιδή
Αν είστε απ’ αυτούς που δίνουν μεγάλη σημασία στην εμφάνιση, θα χρειαστεί να αναποδογυρίζετε τα καρπούζια για να πάρουν ομοιόμορφο χρώμα σε όλη την επιφάνειά τους. Πάντως, ακόμα και έτσι, ένα τουλάχιστον σημείο θα μείνει χωρίς το χαρακτηριστικό χρώμα. Αν αυτό το σημείο είναι κιτρινωπό και όχι άσπρο, σημαίνει ότι το καρπούζι είναι ώριμο. Ένα άλλο σημάδι ωρίμανσης είναι η ξήρανση του μικρού ελικοειδούς μίσχου του καρπού. Ο ήχος που παράγεται, όταν χτυπήσουμε το ώριμο καρπούζι με τα δάχτυλα, είναι ιδιαίτερος, αλλά απαιτεί και εμπειρία και «καλό αυτί». Τέλος, ακόμη ένα χαρακτηριστικό του καλού καρπουζιού είναι το βάρος του σε σχέση με το μέγεθος του: το καλό καρπούζι πρέπει να είναι βαρύ.

Προβλήματα

Ό,τι προβλήματα αντιμετωπίζει η αγγουριά, αντιμετωπίζει και η καρπουζιά.

Ποικιλίες
Υπάρχουν πάρα πολλές ποικιλίες καρπουζιού που διαφέρουν στο σχήμα του καρπού, στο μέγεθος, το χρώμα της φλούδας, στο χρώμα και το μέγεθος του σπόρου, στη διάρκεια της βλαστικής περιόδου, δηλαδή στην πρωιμότητα ή μη. Η τελευταία «μόδα» είναι τα άσπορα και ταυτόχρονα μικρά καρπούζια. Πρόκειται για πολύ απαιτητικά υβρίδια, όσον αφορά τις φροντίδες τους, και γι’ αυτό δεν έχουν διαδοθεί ιδιαίτερα. Οι ποικιλίες που δίνουν μικρούς καρπούς ωριμάζουν πιο γρήγορα από τις άλλες με συνηθισμένο χρόνο συγκομιδής 90-120 ημέρες.

 

Το προϊόν προστέθηκε στο καλάθι σας

 Περιεχόμενα καλαθιού
Δεν έχετε αρκετούς πόντους για να αγοράσετε αυτό το προϊόν!

 Περιεχόμενα καλαθιού
^BACK TO TOP